Tijd in Reykjavik

Reizigers die voor een vlucht de klok checken, gaan er vaak van uit dat IJsland zijn klok net als de rest van Europa verzet, maar dat doet het niet. Reykjavik houdt het hele jaar één tijdzone aan, zonder dat de klokken voor welk seizoen dan ook vooruit of achteruit gaan. Dat ene feit lost de meeste verwarring op: wat de afwijking ook is op het moment dat een vlucht wordt geboekt, die blijft hetzelfde bij aankomst, bij vertrek en op elke dag daartussen. De grotere verrassing voor de meeste bezoekers is niet de zone zelf. Het is het daglicht, dat schommelt van nauwelijks vier uur rond een decembermiddag tot bijna de hele dag in juni, een bereik dat veel ruimer is dan de meeste reizigers ooit in hun reisplanning hebben meegenomen.

De afwijking en de eerste zonsopkomst

Bezoekers die uit New York of Los Angeles aankomen, onderschatten vaak het verschil, omdat IJsland op de kaart dichter bij Europa ligt, maar de klok toch losstaat van beide. Reykjavik draait het hele jaar op GMT, zonder de zomertijdverschuiving die het Verenigd Koninkrijk en het grootste deel van continentaal Europa elk voorjaar en najaar toepassen. Voor een lezer die de huidige tijd in Reykjavik vergelijkt met de klok thuis, betekent dat dat het verschil vaststaat: het wordt niet kleiner in de zomer of groter in de winter zoals tegenover Londen of Parijs. Een reiziger in New York loopt in januari vijf uur achter op Reykjavik en in juli vier uur, omdat de klok van New York zelf verschuift en die van IJsland niet.

Die vaste afwijking betekent ook dat de zonsopkomst die reizigers in Reykjavik op de grond meemaken niet verschuift door een klokverandering, alleen door de kalender. Rond de decemberzonnewende is de zonsopkomst in de stad rond 11.22 uur 's ochtends, laat genoeg dat een vlucht die tijdens het ontbijt landt nog in het donker kan aankomen. Rond de junizonnewende is de zonsopkomst rond 02.55 uur, vroeg genoeg dat de meeste bezoekers erdoorheen slapen. De enkele klok en zijn ene afwijking maken de planning eenvoudiger dan de meeste Europese reisroutes, ook al doet het licht zelf iets wat weinig bestemmingen doen.

De stad onder de bergen, vanaf Perlan

De klok aflezen tegenover thuis

Wie vanaf een Britse telefoon checkt hoe laat het is in Reykjavik, verwacht vaak een verschil van een uur dat maar een deel van het jaar zichtbaar is. IJsland loopt het grootste deel van het jaar een uur achter op het Verenigd Koninkrijk, maar het VK zet zijn eigen klokken elk voorjaar vooruit onder British Summer Time, terwijl die van IJsland blijft staan. Dat betekent dat het verschil tijdens de Britse zomertijd tot nul krimpt en weer een uur wordt zodra het VK in het najaar teruggaat. Een lezer die de afwijking in juli heeft gecheckt en aanneemt dat die in december nog geldt, zit er een uur naast zonder te weten waarom.

Dezelfde logica antwoordt op de vraag wanneer de zonsondergang in Reykjavik verandert ten opzichte van een avond thuis. Omdat de zone zelf nooit verschuift, verandert alleen de kanteling van de aarde de zonsondergang door het jaar heen, niet een aanpassing van de klok. Rond de decemberzonnewende gaat de zon onder rond 15.29 uur 's middags, ruim voor een typisch etenstijdstip. Rond de junizonnewende gaat de zon onder rond 00.04 uur, technisch de volgende kalenderdag, en reizigers die om middernacht op hun telefoon kijken, kunnen buiten nog steeds een lichte lucht zien.

De turfhuizen van Reykjavik, negentiende eeuw

Hoe de donkerste maand eruitziet

Een lezer die december in Reykjavik ziet als één lange nacht, heeft het verkeerde beeld. Er is nog steeds een werkdag aan licht, alleen een korte, en die valt in de middelste uren in plaats van aan de randen die de meeste reizigers verwachten. Rond de zonnewende krijgt de stad ongeveer 4,1 uur daglicht, met zonsopkomst rond 11.22 uur en zonsondergang in Reykjavik rond 15.29 uur. Buiten dat venster dragen straatlantaarns en winkelpuien de stad, niet de lucht.

Dat korte venster verandert hoe een dag moet worden opgebouwd. Een tour die in een ander land comfortabel van ochtend tot laat in de middag zou lopen, moet hier binnen een veel smaller middagslot passen, en een reisplan rond een typische klok van negen tot vijf zal merken dat het licht weg is voordat de dag verondersteld wordt te eindigen. Het samengeperste daglicht is ook waarom het noorderlichtseizoen samenvalt met dit deel van het jaar: het lange donker dat sightseeing overdag frustreert, is hetzelfde donker dat een avondlucht de moeite waard maakt.

Hoe de helderste maand eruitziet

Reizigers die tijdens een junireis de tijd in Reykjavik checken, vinden het vaak moeilijk om avond van middag te onderscheiden, omdat het licht urenlang nauwelijks verandert. Rond de junizonnewende bereikt het daglicht ongeveer 21,2 uur, met zonsopkomst rond 02.55 uur en zonsondergang pas rond 00.04 uur de volgende dag. Het IJslandse Met Office en de locals beschrijven het korte stuk schemerige in plaats van donkere lucht rond middernacht in deze tijd van het jaar als de heldere nacht, omdat volledige duisternis zo dicht bij de zonnewende helemaal niet komt.

Die lengte van het daglicht verandert wat er in één dag past. Een dagtour die 's ochtends uit Reykjavik vertrekt en na het eten terugkomt, heeft dan nog uren licht over, en een avondwandeling om tien uur ziet eruit als midden in de middag elders. Hetzelfde stuk heldere lucht dat een dagtocht verlengt, sluit ook het noorderlicht volledig uit, omdat een vertoning een donkere lucht nodig heeft om tegen te zien, en juni biedt die niet.

Hoe de schommeling door het jaar opbouwt

Een reiziger die een reis in maart vergelijkt met een in juli, verwacht vaak een geleidelijk, klein verschil en treft in plaats daarvan twee heel verschillende steden wat licht betreft. De daglichturen in Reykjavik klimmen van het korte decembervenster naar het lange junivenster gestaag door het voorjaar, en vallen op dezelfde manier terug door het najaar, waarbij de steilste verandering rond de equinoxen in maart en september plaatsvindt in plaats van bij een van beide zonnewendes. Twee weken in april kunnen bijna een uur daglicht toevoegen, een tempo dat op lagere breedtegraden onopvallend zou zijn, maar hier snel genoeg om van reis tot reis te merken.

Dat steile middendeel is waarom bezoekers in het tussenseizoen soms moeite hebben om rond daglicht te plannen zoals zomer- of winterbezoekers dat kunnen. Een vast reisplan dat begin maart rond een bepaalde zonsondergangstijd is gemaakt, kan achterhaald zijn tegen de tijd dat de reis in april vertrekt, simpelweg omdat de schommeling in deze maanden sneller gaat dan in het diepst van een van beide seizoenen. Het begrijpen van de vorm van de curve, niet alleen de twee uitersten, is wat een schema in het tussenseizoen realistisch houdt.

Waarom de zone vast blijft

Een veelvoorkomende aanname onder bezoekers is dat elk land zo ver noordelijk op een klok moet lopen die lijkt op die van zijn Europese buren, en twee keer per jaar verandert zoals het VK of de rest van de EU. De tijdzone van Reykjavik doorbreekt dat patroon: IJsland blijft permanent op GMT, zonder dat op enig moment in het jaar een zomertijdaanpassing wordt toegepast. Volgens de landinformatie van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken over IJsland moeten reizigers de actuele toegangs- en reisomstandigheden rechtstreeks controleren in plaats van te vertrouwen op aannames uit naburige landen, en dezelfde voorzichtigheid geldt voor de klok.

Omdat de zone zelf nooit verschuift, gaat het praktische effect op een reis volledig over de afwijking van thuis en niet over IJsland dat iets verandert. Een bezoeker uit het VK voelt het verschil openen en sluiten wanneer de Britse klokken verschuiven; een bezoeker van de Amerikaanse oostkust voelt het verschil elk voorjaar een uur kleiner worden en elk najaar weer groter, om dezelfde reden. De bijdrage van IJsland aan die rekensom is een constante, wat het de gemakkelijkste van de twee klokken maakt om rond te plannen zodra die wordt begrepen.

Een dag plannen rond het licht

Bezoekers die een enkele dag in Reykjavik uitstippelen, bouwen vaak een schema rond klokuren in plaats van rond het venster van zonsopkomst en zonsondergang in Reykjavik zelf, wat hier het nuttigere kader is. Een junidag met licht van ongeveer 02.55 uur tot na middernacht laat ruimte voor een dagtour, een avondwandeling en nog steeds een heldere lucht bij het slapengaan. Een decemberdag die eerder wordt gekaderd door zonsopkomst rond 11.22 uur en zonsondergang rond 15.29 uur vraagt om de tegenovergestelde aanpak: boek alles buiten voor het smalle middagdeel en behandel de rest van de dag als donker, ongeacht de klok.

Het reisadvies van het Britse Foreign, Commonwealth and Development Office voor IJsland behandelt seizoensgebonden weg- en weersomstandigheden die met hetzelfde daglichtpatroon verschuiven, en het is de moeite waard om dat naast elk buitenplan voor het kortere wintervenster te checken. Tussen de twee zonnewendes krijgt een reiziger elke lengte van de dag daartussen, en een reisplan afstemmen op de werkelijke zonsopkomst en zonsondergang in plaats van op een algemeen dagschema is wat een reis op tijd houdt.

Veelgestelde vragen

Verzet IJsland zijn klokken voor de zomertijd?

Nee. IJsland houdt het hele jaar één tijdzone aan en verzet zijn klokken op geen enkel moment vooruit of achteruit.

Hoeveel uur daglicht krijgt Reykjavik in december?

Ongeveer 4,1 uur rond de zonnewende, met zonsopkomst rond 11.22 uur en zonsondergang rond 15.29 uur.

Hoeveel uur daglicht krijgt Reykjavik in juni?

Ongeveer 21,2 uur rond de zonnewende, met zonsopkomst rond 02.55 uur en zonsondergang rond 00.04 uur de volgende dag.

Is het in Reykjavik ooit volledig donker in juni?

Nee. Rond de zonnewende wordt de lucht 's nachts eerder schemerig dan volledig donker, een periode die lokaal bekendstaat als de heldere nacht.

Waarom verandert het verschil met de Britse tijd door het jaar heen?

De klok van IJsland blijft vaststaan terwijl het VK zijn eigen klokken in het voorjaar vooruit en in het najaar achteruit zet, dus het verschil van een uur sluit en opent volgens het Britse schema, niet het IJslandse.